跳转至

\(\S 5\) 莫比乌斯反演公式

定义

若数论函数 \(f(n)\)\(g(n)\) 满足

\[ f(n) = \sum_{d\mid n} g(d) \]

则称 \(f(n)\)\(g(n)\)莫比乌斯变换,而 \(g(n)\)\(f(n)\)莫比乌斯逆变换

定理 1

\(f(n)\)\(g(n)\) 为两个数论函数,则

\[ f(n) = \sum_{d\mid n} g(d) \quad \Longleftrightarrow \quad g(n) = \sum_{d\mid n} \mu(d) \, f\!\left(\frac{n}{d}\right) \]

用卷积表述更为简洁:由 \(\mu * \mathbf{1} = \varepsilon\) 立得

\[ f = g * \mathbf{1} \quad \Longleftrightarrow \quad g = f * \mu \]

证明

法一

首先证明 \(\mathbf{1} * \mu = \varepsilon\)

\[ \begin{aligned} (\mathbf{1} * \mu)(n) &= \sum_{d\mid n} \mu(d) \cdot \mathbf{1}\!\left( \frac n d \right) = \sum_{d\mid n} \mu(d) \\ &= \left[ \frac 1 n \right] \\ &= \varepsilon(n) \end{aligned} \]

若此处的证明看不太懂,请回看 莫比乌斯函数

\(\Rightarrow\)\(f = g * \mathbf{1}\),则

\[ f * \mu = (g * \mathbf{1}) * \mu = g * (\mathbf{1} * \mu) = g * \varepsilon = g \]

\(\Leftarrow\)\(g = f * \mu\),则

\[ g * \mathbf{1} = (f * \mu) * \mathbf{1} = f * (\mu * \mathbf{1}) = f * \varepsilon = f \]

证毕。\(\square\)

里面 \(\mathbf{1}\)\(\varepsilon\) 的含义参考 积性函数

法二

充分性(\(\Rightarrow\)):

\(f(n) = \sum_{d\mid n} g(d)\),则

\[ \begin{aligned} \sum_{d\mid n} \mu(d)\,f\!\left(\frac{n}{d}\right) &= \sum_{d\mid n} \mu(d) \sum_{d'\mid \frac{n}{d}} g(d') \\ &= \sum_{dd'\mid n} \mu(d)\,g(d') \\ &= \sum_{d'\mid n} g(d') \sum_{d\mid \frac{n}{d'}} \mu(d) \\ &= \sum_{d'\mid n} g(d') \left[ \frac{d'}{n} \right] \\ &= g(n) \quad \square \end{aligned} \]

倒数第二步用到了莫比乌斯函数定理 1:\(\displaystyle\sum_{d\mid m} \mu(d) = \left[ \frac{1}{m} \right]\),取 \(m = \dfrac{n}{d'}\) 即得 \(\displaystyle\sum_{d\mid n/d'} \mu(d) = \left[ \frac{d'}{n} \right]\),仅当 \(d'=n\) 时为 \(1\),其余为 \(0\)

必要性(\(\Leftarrow\)):

\(g(n) = \sum_{d\mid n} \mu(d)\,f\!\left(\frac{n}{d}\right)\),则

\[ \begin{aligned} \sum_{d\mid n} g(d) &= \sum_{d\mid n} \sum_{d'\mid d} \mu(d')\,f\!\left(\frac{d}{d'}\right) \\ &= \sum_{ab\mid n} \mu(a)\,f(b) \qquad (\text{令 } a = d',\ b = d/d') \\ &= \sum_{b\mid n} f(b) \sum_{a\mid \frac{n}{b}} \mu(a) \\ &= \sum_{b\mid n} f(b) \left[ \frac{b}{n} \right] \\ &= f(n) \quad \square \end{aligned} \]